Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

amalgaam - (kwiklegering)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

amalgaam zn. ‘kwiklegering’
Vnnl. amalgamatio “doorbijting met quikzilver” [1663; Meijer], amalgama “vermengsel van eenigh metaal met quikzilver” [1669; WNT].
Ontleend aan middeleeuws Latijn amalgama, een woord dat werd gebruikt in alchemistische kringen. Dit is wrsch. via een Arabische vorm al-malḡam ‘de weekmakende zalf’, met het lidwoord al- afgeleid van Grieks málagma ‘verwekend middel’ bij malássein ‘week maken’.
Lit.: Philippa 1991

EWN: amalgaam zn. ‘kwiklegering’ (1663)
ANTEDATERING: materie die de goudtsmeden Amalgama heeten [1561; Piemontois 108, 136]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

amalgaam [legering] {amalgama 1669} < middeleeuws latijn almagama, overgenomen met het lidwoord al < arabisch ʼilghām [amalgaam], bij het ww. ʼalghama [hij maakte een amalgaam], ontleend aan grieks malassein [week maken], malakos [zacht, week], malagma [stootkussen].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

amalgama znw. o., eig. vermenging van kwikzilver met metalen < mlat. amalgama (in de taal der alchimisten der ME), waarschijnlijk uit het arabisch.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

amalgaam (Latijn almagama)

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Amalgaam (= M.E. Lat. amálgama (bij alchimisten); waarschijnlijk via het Arabisch ontstaan uit Ar. al = lidwoord, + Gr. μάλαγμα (málagma) = weekmakend pleister). Legering van kwik met een ander metaal.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

amalgaam ‘legering’ -> Indonesisch amalgam ‘legering’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

amalgaam legering 1636 [Secreeten van Alexis Piemontois, 204] <ME Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut