Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

alstublieft - (tussenwerpsel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

alstublieft tw. als beleefde aandrang bij een verzoek, uitroep van verbazing.
Nnl. als 't u belieft ‘indien het u goeddunkt’ [1721; WNT], als 't je belieft [1760; WNT], als je blieft (bij overhandigen) [ca. 1806; WNT], assieblief (volkstaal) [1866; WNT], alstublieft, asjeblieft (samengetrokken vormen) [1898; WNT], alsjeblieft (gemeentaal) ‘nadrukkelijke bevestiging’ [1898; WNT].
Uit een vaste formulering met het werkwoord → believen in de betekenis ‘behagen, goeddunken’, wrsch. als leenvertaling van Frans s'il vous plaît [12e eeuw; Rey].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

ezzuuchbleef, ezzebleef (tw.) alstublieft; Nuinederlands als ´t U belieft <1721>.

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

asseblief tw.
As hoflikheidsformule, veral by 'n versoek.
Sametrekking van as dit u belief, oorspr. uit Ndl. als 't u belieft 'as/soos dit u behaag' (Ndl. believen: 'geliewe, wil doen of hê').

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

asseblief: – a(l)sublief/asjoublief/assemblief/ (redukv.) samblief/seblief – ; Ndl. als ’t u belieft/asjeblieft.

samblief: meestal in taal v. nie-blankes vir seblief (q.v.).

seblief: – (minder besk.) samblief – , redukv. v. asseblief (q.v.).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

alstublieft, alsjeblieft ‘verzoek’ -> Fries asjeblyft ‘verzoek’; Duits dialect † asjeblieft, asubelief, asteblief, asjublieft, asteblif ‘verzoek’; Zuid-Afrikaans-Engels asseblief ‘verzoek’ ; Negerhollands blif, belieft, as ju belief ‘verzoek’ (uit Nederlands of Engels); Berbice-Nederlands asblifu ‘verzoek’; Skepi-Nederlands asublifi ‘verzoek’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

alsjeblieft, alstublieft* tussenwerpsel: verzoek 1721 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut