Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

alias - (anders gezegd, bijgenaamd), (bijnaam)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

alias bw. ‘anders gezegd, bijgenaamd’, zn. ‘bijnaam’
Mnl. Theoderici Cupere alias Screvel [1378, Kortrijk; Debrabandere 1993], Jan Scotelmans alias peurere [1391; excerpt F. Claes uit het Stadsarchief Diest] (naast ouder Godeuart Swits anders van Halen [ca. 1340; Claes]); vnnl. Peeter de groue alias prekere (bw.) [1561; WNT]; nnl. de aliassen of bynaamen (zn.) [1753; WNT].
Ontleend aan Latijn aliās ‘een andere keer, anders’, dat bij het bn. alius ‘ander’ behoort, zie → elders, → ellende.
Lit.: F. Claes s.j. (ed., 1993) Cijnsboek van het Begijnhof van Diest (13de-14de eeuw), Tielt-Winge

EWN: alias bw. ‘anders gezegd, bijgenaamd’, zn. ‘bijnaam’; de betekenis (zn.) 'bijnaam' (1753)
ANTEDATERING: vnnl. een alias 'een bijnaam' [1687; Du Moulin, 22]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

alias [ook wel genaamd] {1391} < latijn alias [op een andere tijd, bij andere gelegenheden], van alius [een ander(e)].

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

alias bijw., uit Lat. id. = op andere wijzen, bijwoordelijk gebr. accus. v. meerv. van alius = ander (z. elders); — met de bet. spotnaam is het verkort uit aliasnaam; verg. de spreuk: iemand ander namen geven.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

alias (Latijn alias)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

alias ‘ook wel genaamd’ -> Indonesisch alias ‘ook wel genaamd’; Jakartaans-Maleis alias ‘ook wel genaamd, namelijk’; Madoerees aliyas ‘ook wel genaamd’; Menadonees alias ‘vervanging van de oorspronkelijke naam (van Chinezen met het Indonesische staatsburgerschap)’; Minangkabaus alias ‘ook wel genaamd’; Sasaks alias ‘ook wel genaamd’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

alias bijwoord: ook wel genaamd 1391 [Claes Tw. 9] <Latijn

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

75. Een alias.

Het lat. adverbium aliasIn klassiek Latijn komt het als znw. niet voor. beteekende eig. op een anderen tijd, bij een andere gelegenheid, maar stond ook gelijk met ons anders; bij ons gaf het zooveel te kennen als anders gezegd (eng. alias). Zooals van dat den eigennaam inleidt, de beteekenis van ‘eigennaam’ kreeg, zoo werd alias, dat den bijnaam inleidt, tot zelfstandig naamwoord met de beteekenis ‘bijnaam’; dit werd nu weder bij verdere overdracht als persoonsbenaming opgevat in den zin van iemand met zoo'n bijnaam, iemand met wien men schertst of om wien men lacht; maar in bijzondere toepassing gezegd van een knaap, die aardige grappen weet uit te voeren, een schalk, een guit. Zie het Ndl. Wdb. II, 139-140; Boekenoogen, CIXAldaar worden o.a. geciteerd Freerick Pietersz. alias Jonge thoen; Aelbrecht Jansz. van den Dam alias den grandigen Aelbrecht ofte Hollaert; Reyer Jansz. van Haarlem alias Reyntgen de Vos; Jan Jansz. van Rijssel alias Hans zonder bill; Claes Jacobsz. van Haerlem alias Galgelap; Gerrit Gerritsz. alias 't Verken; zie ook Verdam, Uit de Gesch. der Ned. Taal3, bl. 33.; Fri. Wdb. I, 37 b; Molema, 286, waar ook een wkw. oaliassen in den zin van gekscheren vermeld wordt.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut