Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

algemeen - (alles of iedereen betreffend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

algemeen bn. ‘alles of iedereen betreffend’
Mnl. al gemene ‘allen te zamen, allen met elkaar’ [1276-1300; CG II, Rein.E]; vnnl. Al ghemeyn ‘universeel’ [1562; Kil.], algemeyn ‘gewoonlijk, universeel’ [1573; WNT].
Samenstelling van → al met het bijwoord mnl. gemene ‘gemeenschappelijk’, zie → gemeen.
In het Middelnederlands is het woord nog niet als één begrip aanwezig; pas later is het tot één woord geworden.

EWN: algemeen bn. 'alles of iedereen betreffend' (1276-1300)
ANTEDATERING: al gemene 'allen gezamenlijk' [1220-40; VMNW]
Later één woord: alghemeyn Versocht 'door iedereen ondervonden' [1540; iWNT verzocht] (EWN: 1573)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

algemeen* [gemeenschappelijk, universeel] {1573} gevormd van al (versterkend) + gemeen, dat middelnl. ‘algemeen’ betekende.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

algemeen bnw. Een duitsch-ndl. samenst. van al bijw. en gemeen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

algemeen ‘gemeenschappelijk, universeel’ -> Zweeds allmän ‘gemeenschappelijk, openbaar’ (uit Nederlands of Nederduits); Negerhollands algemeen ‘gemeenschappelijk, universeel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

algemeen* gemeenschappelijk, universeel 1562 [Dict. Tetraglotton 328C]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut