Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

akkerkers - (plant uit de kruisbloemenfamilie (Rorippa sylvestris))

Thematische woordenboeken

W. Deconinck (2019), Plantennamen nader toegelicht, Kortrijk.

waterkers – tuinkers
Moeraskers | Rorippa palustris (L.) Besser
Gele waterkers | Rorippa amphibia (L.) Besser
Akkerkers | Rorippa sylvestris (L.) Besser
Kleine veldkers | Cardamine hirsuta L.
Bosveldkers | Cardamine flexuosa With.
Bittere veldkers | Cardamine amara L.
Witte waterkers | Nasturtium officinale R. Brown
Tuinkers | Lepidium sativum L.

Het woord kers, dat in verschillende plantennamen voorkomt, is afgeleid van Duitse plantennamen die het woord Kresse bevatten of van een Franse plantennaam die het woord Cresson bevat. Bij het omzetten van Kresse of Cresson in Kers zijn de letters e en r verwisseld wat de etymologen metathese noemen.

Tuinkers (Lepidium sativum L.) heet in het Duits Garten-Kresse, in het Frans Cresson alénois en in het Engels Garden cress.

De oorsprong van het Duitse Kresse of het Franse Cresson is omstreden. Misschien is het woord afgeleid van het Frankische woord kresso dat waterplant betekent, of van het Volkslatijnse crissonium dat een “kruid van het moeras” betekent of gewoon van het Latijnse werkwoord crescere, dat overeenkomt met groeien of zich vermenigvuldigen, verwijzend naar de weelderige groei van sommige van die Kers-planten. Er is ook een vermoeden dat Kresse afgeleid zou zijn van het Nederduitse crasso, dat eetbaar of voedsel betekent, waarmee verwezen wordt naar planten die als sla gegeten kunnen worden.

Moeraskers en Gele waterkers zijn soorten van waterkanten en andere vochtige plaatsen, terwijl Akkerkers langs wegen groeit. De Gele waterkers draagt gele, vrij grote bloemen.

De Kleine veldkers komt voor op open en bebouwde zandgrond en de Bosveldkers op meer beschaduwde plaatsen. De Bittere veldkers heeft inderdaad een bittere smaak.

De Witte waterkers draagt witte bloemen en groeit in beken, sloten en moerassen. Deze plant wordt geroemd om het hoog gehalte aan allerlei vitaminen, vooral vitamine C, en mineralen. De plant wordt o.m. geteeld in de Zwalmstreek (Oost-Vlaanderen), in Vlaams-Brabant, nabij Tongeren (o.m. Lauw, Vechmaal) en in sommige Waalse gemeenten (o.m. Anhée, Jemappe-sur-Sambre, Mettet). Witte waterkers heet in het Frans Cresson de fontaine of in de keukentaal kortweg Cresson. De plant wordt gebruikt in slaatjes of voor de bereiding van soep.

De Tuinkers heet in het Frans Cresson alénois en daarvan komen meestal kiemplantjes van een paar dagen oud op het eetbord terecht, die dan Sterrenkers of Cressonette genoemd worden. Het woord alénois is afgeleid van orlenois, d.w.z. van de Franse stad Orléans.

De Witte waterkers bevat 75 mg vitamine C per 100 g eetbaar gedeelte, de Tuinkers 69 mg. Vergelijk met sinaasappel en aardappel: respectievelijk 50 mg en 20 mg per 100 g eetbaar gedeelte.

F. Kok (2007), Waarom brandnetel?, Nieuwegein

Akkerkers, Rorippa sylvestris
Rorippa: deze naam werd aan het begin van de 19e eeuw gegeven, wat het in feite betekent is in dit geval niet duidelijk. Wellicht hangt het samen met het Latijnse ´ros´, de tweede naamval ´roris´ betekent ´horend bij de dauw of het water´.
Sylvestris: de plant groeit ook in bos.
Akkerkers: het eerste gedeelte van de Nederlandse naam verwijst naar de plaats waar de plant groeit namelijk akkers. Het tweede gedeelte kers slaat op een plantengeslacht (kers = kruisbloemige plantengeslacht).

Hosted by Meertens Instituut