Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

akkerhoornbloem - (Cerastium arvense)

Thematische woordenboeken

F. Kok (2007), Waarom brandnetel?, Nieuwegein

Hoornbloem (akker), Cerastium arvense
Cerastium: komt van het Griekse kerastes, dat gehoord betekent. Dit naar aanleiding van de vruchtjes die als een hoorn, een weinig gekromd, uit de kelk steken.
Arvense: akkerbewonend.
Akkerhoornbloem: de Nederlandse naam is een letterlijke vertaling van de wetenschappelijke naam: akkerbewonende hoornbloem.

H. Kleijn (1970), Planten en hun naam: Een botanisch lexicon voor de Lage Landen, Amsterdam

Cerástium | Cerástium arvénse: Akkerhoornbloem
Cerastium komt van het Griekse kerastes, dat gehoornd beduidt. Dit naar aanleiding van de vruchtjes die als een hoorn - een weinig gekromd - uit de kelk steken. De Nederlandse soortnaam beduidt hetzelfde als de Latijnse, namelijk akkerbewonende hoornbloem (arvense: akkerbewonend). Men zou dus, naar aanleiding van deze naam, verwachten dat ze op akkers veelvuldig zou voorkomen. Dit is echter bij ons niet het geval, want men treft de plant aan langs dijken en wegen en tussen het gras op zandgrond.
Dit kleine plantje schijnt weinig of niet in de volksgeneeskunst gebruikt te zijn, ook in de officiële geneeskunde vond het geen aanwending. We vinden wel de namen Akkerogetroost en Gemene Ogetroost en deze namen zouden dan kunnen wijzen op het gebruik bij oogkwalen. Dat het bij hartkwalen gebruikt zou kunnen zijn, kan men opmaken uit de naam die de plant draagt bij Tabernaemontanus (1588): Herzrösleingrass.
De naam Pispotjes in Salland, Zuid-Limburg, Zuid-Holland en op de Oost-Veluwe aan de plant gegeven, duidt op de vorm van de bloem, evenals dit het geval is met de naam Witte klokjes (Zeeuws-Vlaanderen). De naam Kleine witte ginoffelen schijnt niet meer voor te komen. Ook hier is de vorm van de bloem naamgevend geweest, want ginoffel of genoffel is een oude benaming voor de anjelier.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut