Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

akela - (groepsleider)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

akela zn. ‘groepsleider’
Nnl. akeela ‘leider of leidster bij de padvinderij’ [1926; WNT Aanv.].
Het woord gaat terug op Hindi akelā ‘alleen, eenzaam’.
In 1924 verschijnt het woord in het Engels bij de padvinderij. Het is overgenomen uit The Jungle Book (1894) van Rudyard Kipling (1865-1936); Akela is daarin “the great gray Lone Wolf, who led all the Pack by strength and cunning”, ‘de grote grijze eenzame wolf, die de troep (wolven) aanvoerde, sterk en geslepen als hij was’. Aanvankelijk werden de jonge padvinders die nu ‘welpen’ worden genoemd, aangeduid als ‘jonge wolven’: zij stonden onder de leiding van de akela.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

akela [leidster van de welpen bij de padvinders] {na 1950} < engels akela, genoemd naar de leider van de wolven in de Jungle Books van Rudyard Kipling (1865-1936).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

akela ‘leidster van de welpen bij de padvinders’ -> Sranantongo akela ‘leidster van de welpen bij de padvinders’.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

padvinderij [scouting ] (1911). In Arnhem wordt in 1911 de vereniging ‘De Arnhemsche Padverkenners’ opgericht, een jeugdorganisatie naar het Engelse voorbeeld van Robert Baden-Powell (1857-1941), de grondlegger van de padvinderij. Baden-Powell had in 1907 het boek Scouting for boys gepubliceerd. In Nederland kwam hiervan in 1910 een bewerking uit: Op! Hollandsche Jongens naar Buiten, geschreven door de gymnastiekleraar W.J. van Hoytema. De padvinderij bracht nieuwe woorden als padvinder, welp, scout, akela en jamboree. In 1973 werd de naam ‘De Arnhemsche Padverkenners’ gewijzigd in Scouting Nederland.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

akela leidster van de welpen bij de padvinders 1926 [Aanv WNT] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut