Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

agrariër - (landbouwer)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

agrariër zn. ‘landbouwer’
Nnl. agrariër ‘belangenbehartiger van de landbouw in de politiek’ [1888; WNT], Agrariërs (mv.) ‘politieke partij in Duitsland’ [1899; Woordenschat], ook ‘schertsende benaming voor een boer’ [1933; WNT], ‘landbouwer’ [1946; Kramers III].
Ontleend aan Duits Agrarier ‘(groot)grondbezitter’, nomen agentis bij het complex van 19e-eeuwse Duitse woorden met Agrar- als eerste lid, bijv. Agrarverfassung ‘agrarische (grond)wet’, alle ontstaan naar aanleiding van de discussie over de opdeling van grootgrondbezit. Agrar- is in die context ontleend aan Frans agraire (bn.) ‘landbouw-’ [1790; Rey], dat gebaseerd is op Latijn agrārius ‘de landerijen betreffend’, een afleiding van het zn. ager ‘akker’, zie → akker.
agrarisch bn. ‘op landbouw betrekking hebbend’. Nnl. Agrarische Wetten (als historische term) ‘Romeinse landverdelingswetten’ [1769; WNT], Agrarische Wet ‘wet over landbezit en -pacht in Nederlands-Indië’ [1870; WNT], agrarische bedrijven [1933; WNT], buiten de politieke en juridische sfeer pas later in de 20e eeuw, bijv. in agrarische bevolking [1968; Kramers II]. Ontleend aan Latijn agrārius, maar in de 19e eeuw vooral beïnvloed door Duits agrarisch [begin 19e eeuw; Pfeifer]. ♦ agricultuur zn. ‘landbouw’. Vnnl. agricultuere [1541; WNT]. Al dan niet via Frans agriculture [1343] ontleend aan Latijn agricultūra, letterlijk ‘bewerking van het land’, gevormd uit ager ‘akker’ en cultūra ‘bewerking’, zie → cultuur.

EWN: agrariër zn. ‘landbouwer’ (1888)
ANTEDATERING: het aanrukken der agrariers (politieke groep in Duitsland) [1876; NvdD 21/5]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

agrariër landbouwer 1888 [WNT Suppl] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut