Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

agenda - (aantekenboek, lijst van te behandelen onderwerpen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

agenda zn. ‘aantekenboek, lijst van te behandelen onderwerpen’
Mnl. agendboec ‘de agenda der verschillende kerkdiensten’ [MNHW]; vnnl. 't agenda vande camer [1535; Stall.], Agenda ..., waar in men alle de Bezighéden, welke men dien Dag, zo in als buiten's Huis te verrichten heeft, aantékend [1769; WNT Supp.], politieke agenda [1869; WNT uitgeput].
Ontleend aan Latijn agenda, letterlijk ‘dingen die gedaan moeten worden’, mv. van agendum, een vorm van het werkwoord agere ‘handelen, doen’, zie → ageren.
De agenda is begonnen als kerkelijke term ‘opsomming van de te verrichten handelingen en gebeden (van een kerkdienst)’. Bij uitbreiding is de term ook in het dagelijks leven terechtgekomen.

EWN: agenda zn. ‘aantekenboek, lijst van te behandelen onderwerpen’ (z.j.)
ANTEDATERING: aegendboeck 'boek met de agenda (van de liturgie)' [1451; MNHWS]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

agenda [aantekenboek] {1769} < latijn agenda, o. mv. van agendus, gerundivum van agere [handelen, doen], dus: dingen die gedaan moeten worden.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

agenda ‘aantekenboek’ (Latijn agenda, mv.); ‘plannen’ (Engels agenda); (verborgen --) (vert. van Engels hidden agenda)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Agénda (Lat.: de te behandelen dingen). Aldus noemt men de “punten van behandeling” op de oproepingsbriefjes voor een vergadering. Bijv.: “De gemeenteraad zal 14 dezer vergaderen, tot het behandelen van de volgende agenda.” Zoo zegt men ook: “Dit punt werd van de agenda afgevoerd,” d.i. werd niet behandeld.
Ook noemt men Agenda’s zulke kalenders, waarin men kan aanteekenen, wat men op verschillende dagen moet doen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

agenda ‘aantekenboek; lijst van te bespreken onderwerpen’ -> Indonesisch agénda ‘aantekenboek; lijst van te bespreken onderwerpen’; Boeginees agênda ‘aantekenboek’; Jakartaans-Maleis ahènda ‘aantekenboek’; Madoerees agendha ‘aantekenboek’; Papiaments agènda ‘aantekenboek; lijst van te verrichten werkzaamheden’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

agenda aantekenboek 1769 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal