Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

afrossen - (afranselen, afjakkeren, wegboenen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

afrossen ww. ‘afranselen, afjakkeren, wegboenen’
Vnnl. afgerost ‘afgekraakt (door kritiek)’ [1641; WNT walgen], afrossen ‘afranselen’ [1678; Hexham]; nnl. af te rossen ‘(de haren) er af te roskammen’ [1779; WNT].
Gevormd uit → af in de betekenis ‘geheel’ en → rossen 2 ‘roskammen’.
De eerst aangetroffen betekenis is ‘afranselen’ en zou kunnen ontstaan zijn onder invloed van Frans rosser ‘afranselen’ [1650]; een overdrachtelijke betekenis bij het werkwoord roskammen is echter ook mogelijk.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

afrossen* [roskammen, een pak slaag geven] {1641 in figuurlijk gebruik; de betekenis ‘roskammen’ 1779} van af + rossen1 [roskammen].

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

rossen ww. Als synoniem van rijden sedert Kil. (hier naast ’t nog dial. rotsen; is dit secundair of hoort ̓t bij rutsen?). In deze bet. een afl. van ros I. De bet. “ranselen”, die rossen en vooral afrossen hebben (geen van beide nog bij Kil.), kan op invloed van fr. rosser “id.” berusten (dat uit *ruptiâre wordt afgeleid) of een overdr. bet. zijn van “hard wrijven, borstelen”, welke bet. van roskammen kan zijn overgenomen. Deze bett. zijn ook oostfri. en fri.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

afrossen* een pak slaag geven 1641 [WNT walgen]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal