Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

adresseren - (aan iem. richten)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

adres zn. ‘verblijfplaats’
Vnnl. adresse doen ‘hulp verlenen’ [1545; MNHWS], brieuen van adresse aen het hof ‘aan het hof gerichte brieven’ [1574; Kil.], adresse ‘kortste weg’ [1599; Kil.], ‘steun, toevlucht’ [1659; Binnart]; nnl. adres ‘opschrift van een brief’ [1717; Marin].
Ontleend aan Frans adresse, dat behalve ‘verblijfplaats, bestemming’ ook ‘gelegenheid, handigheid’ betekent. Dit gaat terug op Oudfrans adrece ‘richting’ bij het werkwoord adrecier ‘richten, in orde brengen’ [12e eeuw; Rey] < vulgair Latijn addirectiare ‘richten, recht maken’, gevormd uit → ad- en *directiare, bij klassiek Latijn dīrēctus, zie → direct.
Oorspr. was dit woord in het Nederlands vrouwelijk, zoals Duits Adresse, maar onder invloed van naar de vorm gelijkende woorden als congres en proces en het in betekenis verwante woord opschrift is het onzijdig geworden.
adresseren ww. ‘richten tot’. Vnnl. adresseren ‘id.’ [1570; Stall.]. Ontleend aan Frans adresser.

EWN: adres zn. ‘verblijfplaats’ (1545)
ANTEDATERING: adresse 'hulp' [1525; MNHWS]
EWN: ♦ adresseren ww. ‘richten tot’ (1570)
ANTEDATERING: adresseren 'bezorgen (van brieven)' [1541; MNHWS]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

adresseren [aan iem. richten] {adresseren, addrisseeren [bezorgen van brieven] 1512} < frans adresser (vgl. adres).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

adresseren aan iem. richten 1512 [HWS] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut