Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

acuut - (plotseling opkomend, dringend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

acuut bn. ‘plotseling opkomend, dringend’
Vnnl. acut ‘scherp’ [1650; Hofman]; nnl. ‘scherp, scherpzinnig’ [1745; Meijer]. Pas honderd jaar later is de betekenis ‘plotseling opkomend’ te vinden: acuut “noemt men die gevaarlijke heete ziekten, waaraan vaak slechts binnen weinige dagen de lijder sterft, of weder daarvan opkomt. De gevaarlijke worden peracutus, de gevaarlijkste perperacutus genaamd” [1832; Weiland]. Jonger is de algemenere betekenis ‘scherp, hevig, dringend’ [1916; WNT Supp.].
Ontleend aan Latijn acūtus ‘scherp’, verl.deelw. van acuere ‘scherpen’, bij acus ‘naald’, zie → eg. Latijn acūtus had ook de betekenis ‘plotseling opkomend (van ziekten)’ en was in deze betekenis een leenvertaling van Grieks oxús ‘scherp, snel, heftig’.

EWN: acuut bn. ‘plotseling opkomend, dringend’; de betekenis 'plotseling opkomend' (1832)
ANTEDATERING: "acute" en "chronische" longtering [1803; Gnk.Mag. 2, 3, 61]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

acuut [scherp, plotseling opkomend (van ziekte), dringend] {acut [scherp] 1650; de betekenis ‘plotseling opkomend’ 1832; de betekenis ‘dringend’ 1901-1925} < latijn acutus [scherp, snijdend, vinnig, stekend, van ziekten: gevaarlijk], eig. verl. deelw. van acuere [scherpen, slijpen], verwant met acus [naald].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

acuut (Latijn acutus)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

acuut plotseling opkomend (van ziekte) 1832 [WEI] <Latijn

acuut dringend 1916 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut