Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

acupunctuur - (geneeswijze met naalden)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

acupunctuur zn. ‘geneeswijze met naalden’
Nnl. acupunctuur “die kunstverrigting bij rheumatische of jichtige pijnen, met eene gouden of andere naald in het pijnlijke deel te steken” [1832; Weiland].
Gevormd als term van de medische vaktaal uit Latijn acus ‘naald’ (zie → eg) en punctūra ‘prik, steek’, bij het werkwoord pungere ‘steken’ (zie → punt).
Acupunctuur “was oorspronkelijk het brengen van metalen naalden in verschillende deelen van het ligchaam; later trachtte men die werking nog te versterken door de uiteinden dier naalden met de palen van electrische of galvanische toestellen in verbinding te brengen. Men gebruikt het tegen zenuwaandoeningen, om sommige gezwellen te doen verdwijnen, enz.” [1857; Volks-encyclopaedie]. Acupunctuur stamt uit China. Jezuïeten-missionarissen uit China berichtten in de 17e-18e eeuw over deze methode; van hen stamt ook de naam.
Lit.: P. Baumberger (1970) Encyclopaedia Universalis 17, Paris, 188

EWN: acupunctuur zn. ‘geneeswijze met naalden’ (1832)
ANTEDATERING: acupunctuur [1828; Alg.KLB 1, 268]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

acupunctuur [geneeswijze d.m.v. naalden] {1832} gevormd van latijn acus [naald] + punctum [prik], van pungere (verl. deelw. punctum) [steken, prikken] (vgl. punt1). Het woord is gevormd door jezuïeten uit China, die in de 17e eeuw over de Chinese geneeswijze berichtten.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

acupunctuur (van Latijn acu- + punctura)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

acupunctuur ‘geneeswijze door middel van naalden’ -> Indonesisch akupungtur, akupunktur ‘geneeswijze door middel van naalden’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

acupunctuur geneeswijze d.m.v. naalden 1832 [WEI]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut