Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

actiegroep - (groep die actie voert om iets te bereiken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

actie zn. ‘handeling, beweging, optreden’
Mnl. actie ‘rechtsvordering, schuldvordering’ [1390; MNHWS]; vnnl. actien (mv.) ‘handelingen’ [1591; WNT]; nnl. actie ‘beweging, optreden’ [1774; WNT], ‘optreden om iets te bereiken’ in stakingsactie [1953; WNT regent].
Al dan niet via Frans action ‘rechtshandeling, handeling’ [begin 12e eeuw] ontleend aan Latijn āctiō ‘beweging, handeling’, bij het werkwoord agere ‘handelen, doen’ (waaruit → ageren).
De nu niet meer bestaande betekenis ‘aandeel in een onderneming’, zoals in die 'r niet in en wilt blyven [in de Oostindische Compagnie], die can syn actie vercoopen [1609; WNT uiteinde], is door verschillende Europese talen ontleend: Deens aktie, Zweeds aktie [1626; Hellquist], Noors aksje, Duits Aktie [midden 17e eeuw; Pfeifer], wrsch. ook Frans action in deze betekenis [1669; Rey]. De Nederlandse betekenis ‘(gezamenlijk) optreden om iets te bereiken’ is vrij jong.
actiegroep ‘groep die actie voert om iets te bereiken’ [1973; Reinsma 1975].

EWN: ♦ actiegroep ‘groep die actie voert om iets te bereiken’ (1973)
ANTEDATERING: Sociaal Anarchistische Actiegroep (naam) [1923; Centrum 22/11]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

dienstweigeraar [iemand die weigert aan zijn militaire verplichtingen te voldoen] (1970). R.G. Broersma publiceert Recht voor z’n raap. Jargonboek voor hippe en andere vogels, met veel neologismen op het gebied van seks, drugs en rock-’n-roll, en politiek. Onder meer het woord dienstweigeraar is opgenomen, voor iemand die weigert aan zijn militaire verplichtingen te voldoen. Andere voorbeelden op het gebied van de politiek: actiecomité, actiegroep, actieprogram, activist, consumptiemaatschappij, cultuurpessimist, drop-out, flowerpower, langharig werkschuw tuig, love-in, omturnen, skinhead, vormingsleider, workshop. Op het gebied van seks: bondage, condoomautomaat, dildo, glijmiddel, groepsseks, partnerruil, pot (‘lesbienne’), prikpil, rampetampen, sadomasochisme, spiraaltje. Op het gebied van drugs: amfetamine, bewustzijnsverruimend middel, blowen, chinezen, clean, dealer, dopen, doping, drugs, druggebruiker, flippen, geestverruimende middelen, hasjroker, joint, junkie, lsd-trip, pot, psychedelica, weed. Muziektermen: alarmschijf, diskjockey, folk-rock, folksong, hitparade, piratenzender, popster, tieneridool.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut