Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

acrobaat - (koorddanser, kunstenmaker)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

acrobaat zn. ‘koorddanser, kunstenmaker’
Nnl. acrobaten (mv.) “koordedansers, in de schouwspelen der ouden” [1824; Weiland].
Rechtstreeks ontleend aan het Frans of via Duits Akrobat, dat in de 19e eeuw ontleend is aan Frans acrobate ‘koorddanser’ [1751; Rey], overgenomen van Grieks akróbatos ‘id.’, letterlijk ‘op de tenen lopend’, afleiding van akrobateĩn ‘op de tenen lopen’, gevormd uit akrós ‘hoogste deel, spits’ en -bateĩn ‘gaan’ (verwant met → komen).

EWN: acrobaat zn. ‘koorddanser, kunstenmaker’ (1824)
ANTEDATERING: eene troep ACROBATEN [1818; Leydse courant 25/5]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

acrobaat [kunstenmaker] {1824} < frans acrobate of < hoogduits Akrobat < grieks akrobatès [acrobaat], van akrobatein [op de tenen springen], van akros [spits] + bainein [gaan].

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

acrobaat

Het Griekse woord akros betekent: spits, zowel letterlijk als figuurlijk, dus uìtstekend (boven iets anders) en uitstékend (voortreffelijk). Akropolis is dus: het hoogste gedeelte van de stad (Athene). Het werkwoord akrobatein is: op de tenen lopen en een acrobaat is iemand die op de tenen loopt, een koorddanser. Het begrip is later wat uitgebreid, want wij verstaan onder een acrobaat: iemand die kunsten maakt welke berusten op de lenigheid van het lichaam. Men spreekt ook wel van jongleur: iemand die ballen opwerpt en vangt en van equilibrist: evenwichtskunstenaar. Een ander woord met akros is akro-stichon. Stichos is Grieks voor: vers en een akro-stichon is een gedicht waarin de beginletters van elke regel of van elke strofe een naam vormen. Het bekende voorbeeld is het Wilhelmus.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

acrobaat (Duits Akrobat of Frans acrobate)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

acrobaat ‘kunstenmaker’ -> Indonesisch akrobat ‘kunstenmaker’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

acrobaat kunstenmaker 1824 [WEI] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut