Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

achteruit - (naar achteren)

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

achteruit ‘naar achteren’ -> Duits achteraus ‘naar achteren’ (uit Nederlands of Nederduits); Indonesisch aterét, terét ‘achteruit rijden’; Balinees atrèt ‘achteruit gaan’; Jakartaans-Maleis aterèt, ahdrèt ‘andere richting opgaan (bijv. een auto)’; Javaans atrèt ‘naar achteren, achteruitschakeling (van auto e.d.)’; Kupang-Maleis antrék, atarék ‘naar achteren, achteruit gaan’; Negerhollands aster ut, asterut, asteryt ‘naar achteren’; Berbice-Nederlands atriti ‘naar achteren’.

N. van der Sijs (2006), Klein uitleenwoordenboek, Den Haag

achteruit. De meeste Indonesische termen met betrekking tot auto's gaan terug op het Nederlands, bijvoorbeeld ban 'band', busi 'bougie', gas 'gaspedaal', persneling 'versnelling', rem 'rem', selip 'slippen, in een slip raken' en setir 'stuur'. Zie op illustratie 1 het prachtige uithangbord met de Nederlandse leenwoorden aksi 'actie', knalpot 'uitlaat', mobil 'automobiel' en motor. Een expat vermeldt ook het Javaanse/Indonesische atrét: 'Bij navraag bij het taleninstituut puri blijkt het laag-Javaans te zijn en terug te gaan op Nederlands achteruit. Dit woord wordt door bijvoorbeeld automobilisten en parkeerwachters gebruikt.' Hij voegde een lokale mop over dit woord toe:

Bij de koppeling van een spaceshuttle aan een ruimtestation zit naast een Amerikaan, een Rus en een Duitser ook een Javaan. De Javaan is gekleed in een oranje overall (het uniform van de parkeerwachters in Yogya). Zij volgen het hele gebeuren op een groot scherm. Behalve de Javaan zijn ze allemaal doctor, prof, etc. Niemand weet wat de Javaan is. De spaceshuttle komt aan bij het ruimtestation. Springt de Javaan op bij de docking procedure en schreeuwt: 'Trus-trus... atrét.'

Trus-trus of terus-terus betekent hier 'doorgaan, ga door, ga door'. Atrét is een gewoon Indonesisch woord dat ook door Javanen gebruikt wordt. Het Javaans kent een onderscheid tussen de beleefde taal, die hoog-Javaans wordt genoemd, en de niet-beleefde taal, de gewone spreektaal, die laag-Ja­vaans wordt genoemd. In de officiële hoog-Javaanse woordenschat komen in principe geen leenwoorden voor.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut