Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

achteloos - (onoplettend)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

achteloos* [onoplettend] {ca. 1550} gevormd van acht2 + -loos.

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

achteloos

Er is een telwoord acht en een zelfstandig naamwoord acht. Dat laatste betekent: opmerkzaamheid, overleg en komt nog voor in de zegswijze in acht nemen, in het Groningse spreekwoord ‘acht is meer als doezend’: op z’n zaken letten is meer waard dan duizend gulden en in het bevel: Geeft acht! Hierbij behoort natuurlijk het werkwoord achten: op iets letten, zich ergens om bekommeren en vandaar: denken, menen. Men zegt: ik acht deze maatregel absoluut noodzakelijk, ik acht hem schuldig. Het voltooide deelwoord luidt geacht en is een beleefdheidsvorm. Men schrijft: zeer geachte heer. Wie op zijn zaken geen acht slaat is achteloos, onoplettend, onverschillig. Ook in onachtzaam wordt dit uitgedrukt, maar in minder sterke mate.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

agtelosig b.nw. Ook agterlosig.
Onverskillig, onoplettend, nalatig.
Uit verouderde Ndl. achteloozig (1606), 'n afleiding met -looz en -ig van achte, 'n ouer vorm van acht 'aandag'. Die wisselvorm agterlosig het deur volksetimologie ontstaan uit agtelosig. Eerste opte-kening in Afr. van beide wisselvorme by Mansvelt (1884) in die vorme achteloosig en achterloosig.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

achteloos* onoplettend 1550 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut