Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

acceleratie - (versnelling)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

accelereren ww. ‘versnellen’
Nnl. accelereeren ‘id.’ [1847; Kramers]. Eerder alleen geïsoleerd, en dus wrsch. te beschouwen als latinisme, accelereren “doen snellijck, rasch oft haestich” [1553; Werve] en accelereeren ‘spoeden, haasten’ [1650; Hofman].
Al dan niet via Frans accélérer ‘versnellen’ [14e eeuw; Rey] ontleend aan Latijn accelerāre ‘verhaasten, zich haasten’, gevormd uit → ad- ‘bij-’ en celerāre ‘snel zijn’, bij het bn. celer ‘snel’.
Latijn celer hoort misschien bij dezelfde wortel pie. *kel- ‘drijven, opjagen’ (IEW 548) als → houden, zie aldaar.
acceleratie zn. ‘versnelling’. Vnnl. acceleratie [1582; Stall.]. Ontleend aan Frans accélération [1327] < Latijn accelerātio.

EWN: ♦ acceleratie zn. ‘versnelling’ (1582)
ANTEDATERING: acceleratie 'snelle bezigheid, snel werk' [1553; Werve]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

acceleratie [versnelling] {1625} < frans accélération < latijn accelerationem, 4e nv. van acceleratio [idem], van accelerare [versnellen] (verl. deelw. acceleratum) (vgl. accelereren).

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Acceleratie (Lat. accelerátio = bespoediging; acceleráre = bespoedigen, verhaasten; < → ad- (3), + celeráre = bespoedigen, verhaasten; céler = snel). Versnelling.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

acceleratie ‘versnelling’ -> Indonesisch aksélerasi ‘versnelling’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

acceleratie versnelling 1625 [WNT Suppl] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut