Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

abstract - (niet concreet; non-figuratief)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

abstract bn. ‘niet concreet; non-figuratief’
Vnnl. abstract ‘afgezonderd, afgelegen’ [1548; WNT], “afgetrocken” [1650; Hofman]; nnl. ‘niet concreet’ [1824; Weiland], ‘non-figuratief’ [1929; WNT].
Ontleend aan Frans abstract ‘afgezonderd’ [1372] < Latijn abstractum, verl.deelw. van abstrahere ‘wegtrekken’, van → ab- ‘weg van’ en trahere ‘trekken’, zie → tractor.
De betekenis ‘non-figuratief’ is niet zelfstandig in het Nederlands ontstaan. De Franse post-impressionistische schilder Paul Gauguin (1848-1903) gebruikte als eerste de term abstraction voor de weergave van de natuur in de kunst; in het eerste kwart van de 20e eeuw kwam de term abstract internationaal in zwang voor film, fotografie en beeldende kunst.
Lit.: H. Janson (1967) A History of Art, New York

EWN: abstract bn. ‘niet concreet; non-figuratief’ (1548)
ANTEDATERING: abstract ende absent 'afgezonderd en afwezig' [1536; iWNT oprapen]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

abstract [afgetrokken] {1548 in de betekenis ‘afgelegen’; de huidige betekenis 1866} < latijn abstractum [afgetrokken, weggetrokken], verl. deelw. van abstrahere [wegtrekken], van abs [weg] + trahere [trekken].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

abstract ‘onstoffelijk’ (Frans abstract); ‘samenvatting’ (Engels abstract)

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Abstract (< Lat. abstractus, part. perf. van abstrahere = aftrekken). 1) Afgetrokken = door abstractie ontstaan. Vb. Abstracte (= formele) logica. Men abstraheert hier van de betekenis der grootheden, waarop de onderzochte verbindingsregels betrekking hebben.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

abstract ‘afgetrokken’ -> Indonesisch abstrak ‘afgetrokken’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

abstract afgetrokken 1650 [Claes Tw. 12] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut