Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

absolutisme - (onbeperkte heerschappij)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

absoluut bn. ‘onbeperkt, volstrekt’
Mnl. in de afleiding absolutelic ‘duidelijk, niet vatbaar voor misverstand’ [1462-85; MNW simperlike]; vnnl. absolutelicken ‘beslist’ [1516; MNHWS], absoluyt “voleynt, volmaect, verlost oft ontslagen” [1553; Werve], absoluyt “absous ou absolu”, (wrsch.) ‘vrijgesproken of voltooid’ [1563; Meurier], een absoluter regeringe ... te bekomen [1612; WNT].
Ontleend aan Latijn absolūtus ‘volledig, volstrekt’, verl.deelw. van absolvere ‘losmaken, bevrijden, laten gaan’, gevormd uit → ab- ‘weg ... van’ en solvere ‘losmaken, oplossen’, zie → solutie.
absolutisme zn. ‘onbeperkte heerschappij’. Nnl. absolutisme [1865; Wdb. EN]; eerder al in de vorm absolutismus [1847; Kramers]. Ontleend aan Frans absolutisme [1796].

EWN: ♦ absolutisme zn. ‘onbeperkte heerschappij’ (1847)
ANTEDATERING: ten voordeele van het "absolutismus" [1824; Nederlandsche staatcourant (KB) 25/6]
Later: een ergerlijk "absolutisme" [1829; Noord-Brabander (KB) 25/6] (EWN: 1865)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

absolutisme [onbeperkte heerschappij] {1872} < frans absolutisme, van absolu [absoluut].

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

absolutisme ‘onbeperkte heerschappij’ -> Indonesisch absolutisme ‘onbeperkte heerschappij’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

absolutisme onbeperkte heerschappij 1872 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut