Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

abces - (etterbuil)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

abces zn. ‘etterbuil’
Vnnl. absces “ettergheswel” [1669; Meijer], nnl. abces, absces [1824; Weiland]. Eerder alleen als kunstwoord abscessus [1658; Meijer].
Ontleend aan Neolatijn abscessus ‘id.’, in klassiek Latijn ‘het weggaan’, bij het werkwoord abscēdere ‘weggaan, zich verwijderen, zich afscheiden’, gevormd uit → ab- en cēdere ‘gaan’, zie → antecedent; hiermee wordt verwezen naar de afscheiding van etter. De schrijfwijze abces is ontleend aan Frans abcès [1537].

EWN: abces zn. ‘etterbuil’ (1669)
ANTEDATERING: een abscessus 'een abces' [1624; iWNT zien I]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

abces [ettergezwel] {absces 1669} < frans abcès < latijn abscessus [weggaan, (med.) abces], van abscedere (verl. deelw. abscessum) [weggaan, afwezig zijn], van abs [weg] + cedere [(ergens vandaan) gaan].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

abses s.nw.
Ettergeswel.
Uit Ndl. absces (1669).
Ndl. absces uit Latyn abscessus uit abscedere 'weggaan', met lg. uit abs 'weg van' en cedere 'sny'.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

abses: “etterseer”; Ndl. abces (uit Fr. abcès)/absces (uit Lat. abscessus), Eng. abscess. Lat. abscessus is verl. dw. v. abscedere (abs- + cedere), “weggaan” (n.a.v. etter wat deurbreek).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

abces (Frans abcès)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

abces ‘ettergezwel’ -> Indonesisch absés ‘ettergezwel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

abces ettergezwel 1669 [MEY] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut