Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ab- - (weg van)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ab- voorv.
Dit is oorspr. het Latijnse voorzetsel, bijwoord en voorvoegsel ab(-), voor k en t meestal in de vorm abs-, en voor b, m en v meestal gereduceerd tot ā-. De betekenis van het voorzetsel is ‘weg van, vanaf’.
Ontwikkeld uit pie. h2epo, waaruit ook pgm. *aba (zie → af) en Grieks apó (zie → apo-).
Het voorvoegsel ab- komt alleen voor in Latijnse leenwoorden, welke al dan niet via het Frans in het Nederlands zijn terechtgekomen. Voorbeelden van zulke ontleningen zijn (met ab-) → abces, → abnormaal, → abrupt, → abuis, (met abs-) → abstract, → abstinentie, (met a-) → aversie. In Neolatijnse wetenschappelijke termen is het niet frequent. De betekenis van het voorvoegsel in de Latijnse bronwoorden was (net als die van het voorzetsel) ‘weg van, vanaf’, maar in het Nederlands wordt dat nog maar zelden zo gevoeld.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ab- [voorvoegsel met de betekenis ‘weg van’] {in bv. absolutie 1265-1270} < latijn ab- [weg van, van]; voor klinkers en h ab, voor c, g en t abs, voor medeklinkers (uitgezonderd h) a; verwant met grieks apo [weg van, weg], nederlands af, hoogduits ab, engels of.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

a- ‘ontkennend voorvoegsel’ (Grieks a-)
ab- (Latijn ab-)
abs- (Latijn abs-)

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Ab- (Lat.; praep. en eerste lid in samenstellingen; a- voor medeklinkers, ab- voor klinkers, h en sommige medeklinkers, abs- alleen voor c, q en t). Geeft scheiding of verwijdering aan; van, vandaan, van… af, van… uit.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal