Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

Aar - (riviernaam)

Etymologische (standaard)werken

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

aar 3 znw. riviernaam, vgl. ohd. Ara, nhd. Ahr, wordt gewoonlijk als een pre-germaanse rivieraanduiding ara verklaard.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

-aar II. Wellicht heeft het suffix in het Got. â gehad: -âreis.

Thematische woordenboeken

G. van Berkel & K. Samplonius (2018), Nederlandse plaatsnamen verklaard

Ter Aar (Nieuwkoop, ZH)
1280-1287 van der are1, 1306 van der Are2, 1316 van der Aere3, 1348 vander kerke ter Aren4, 1351-1356 Are5, 1364 ter Are6; Naar de ligging aan de veenrivier de Aar, die bij Alphen in de Oude Rijn valt. De oudste vermelding van de Aar dateert van 1214, in de plaatsnaam Arledervene (→ Aarlanderveen). De waternaam Aar gaat terug op Indo-Europees *er, *or 'in beweging zetten, opwekken', waarmee een groot aantal riviernamen in Europa is gevormd: Ara (Noord-Spanje), Ahr, linker zijtak van de Rijn bij Remagen (Dld), 975 Ara, Ahre, rechter zijtak van de Nuhne bij Brilon (Dld) en Aare, linker zijtak van de Rijn in Zwitserland, 788 Araris, met -r- suffix. De etymologie en de geografische verspreiding van deze waternamen hebben ertoe geleid dat men Aar als een oeroude naam opvatte, behorend tot de zogenaamde Oudeuropese hydronymie. Toch is de naam van de Aar waarschijnlijk niet zo oud. Er zijn aanwijzingen dat de soortnaam aar ook in het Nederlands nog lang heeft voortgeleefd (getuige Westvlaams aar, are 'beek, kleine waterloop die in een rivier of vaart uitkomt', indien niet ontstaan uit ader7) en dat met deze soortnaam op ieder moment waternamen konden worden gevormd. In Noord-Italië en in het Sauerland (Aar-Bach en Ahre) is een jongere ontwikkeling uit een soortnaam aannemelijk8. Naast Ter Aar en Aarlanderveen dragen ook de dorpen → Langeraar, → Korteraar en de voormalige buurschap Aardam in hun naam de herinnering aan deze veenrivier.
Lit. 1Corpus Gysseling I 496, 2Van Mieris II 62, 3Idem II 179, 4BMHG 22 (1901) 237, 5Blok 1910 318, 6Van Mieris III 172, 7Förstemann 1916 II 1 175, De Bo Westvlaamsch Idioticon 14, 23, 8Greule 1973 25.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut