Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aanrecht - (keukenblok)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

aanrecht zn. ‘keukenblok’
Mnl. aenricht ‘buffet’ [1467; Stall. I, 25]; vnnl. Abacus ..., een aenrichte, oft credents tafel ‘Abacus, een buffet, of tafel voor spijzen’ [1546; WNT], aenrecht tafel, rechtbank [1567; Nomenclator], aenrechte, aen-recht-tafel [1599; Kil.]; nnl. aanregt [1729; WNT].
Gevormd bij het Middelnederlandse werkwoord aenrechten ‘klaarmaken, opdienen’ (zie → aanrichten).
Met een aanrechtbank werd vroeger een lange smalle tafel met kastjes bedoeld, waarop in de keuken de gerechten werden klaargemaakt om ze op te dienen. De aanrechttafel was iets breder en bevatte geen kastjes. Tot in de 19e eeuw noemde men beide in de spreektaal meestal rechtbank (zie de vindplaats uit 1567). Daarna werd aanrecht het gewone woord, zowel in de betekenis ‘aanrechtbank met gootsteen’ als in die van ‘aanrechtblad’. Dat aanrecht mannelijk kan zijn, maar ook onzijdig (dat was al het geval in het Middelnederlands) komt wellicht door een associatie met het etymologisch verwante → gerecht.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

aanrecht* [keukenblok] {aenrichte 1546} van middelnederlands aenrechten [opdissen van spijs en drank], of verkort uit aanrechtbank.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

aonrèk (zn.) aanrecht; Middelnederlands aenricht <1467>.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

aanrecht* keukenblok 1542 [Dasypodius]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut