Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aanlengen - (verdunnen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

aanlengen ww. ‘verdunnen’
Vnnl. ‘langer maken’ in Waernaer de galerie ... aengelengt werde [1592; WNT Supp.]; nnl. aangelengd ‘verdund’ [1849; WNT kalken II]. Eerder bestonden voor de betekenis ‘verdunnen’ o.a. mnl. verlengen (verlengden [1492; MNW]) en vnnl. lengen (ghelenght [1611; WNT lengen II]).
Afleiding met → aan van het werkwoord → lengen.
In de oorspr. betekenis ‘langer maken’ was aanlengen synoniem met verlengen. Omdat verlengen ook ‘verdunnen’ kon betekenen, kon aanlengen dat vervolgens ook. Later, in het Nieuwnederlands, is de synonymie opgeheven.

EWN: aanlengen ww. 'verdunnen'; de betekenis 'verdunnen' (1849)
ANTEDATERING: met water aangelengd [1770; Vad.lett. 1, 449]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

aanlengen* [verdunnen] {1592} gevormd van aan + lengen [langer maken], van lang; in het middelnl. had lanc, lang ook de betekenis: slap, krachteloos, dun (van vloeistoffen). Vgl. longdrink.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

aanlengen ww., eerst later-nnl., afgeleid van lang, vgl. nog lang nat ‘slappe drank’, ook hd. lang ‘dun’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

aanlengen ww., eerst jonger-nnl. Van lang; vgl. ndl. lang nat “slap, krachteloos vocht”, hd. lang(er kaffee, -e brühe) “dun”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

aanlangen, aanlengen o.w., denom. van lang, het eerste op -ôn, het tweede op -jan.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

aanlengen ‘verdunnen’ -> Fries oanlingje ‘verdunnen’; Papiaments lèngu ‘verdunnen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

aanlengen* verdunnen 1592 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut