Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aanleiding - (omstandigheid die iets teweegbrengt)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

aanleiding zn. ‘omstandigheid die iets teweegbrengt’
Vnnl. aenleydinge ‘voorleiding, het voor het gerecht brengen (?)’ [1570; Stall.], aenleidinge ‘aanstichting’ [1614; WNT], aanleiding ‘introductie’ [1645; WNT], ‘aanleiding’ [17e eeuw; WNT].
Afleiding van het Middelnederlandse werkwoord aenleiden ‘(iemand) geleiden, brengen; aanvoeren’.
De ontwikkeling van de betekenis gaat via ‘iemand tot iets overhalen’ naar ‘teweegbrengen’; zie → leiden.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

aanleiding* [omstandigheid die iets ten gevolge heeft] {anleidinge [het vatten en brengen voor de rechter] ca. 1440; de betekenis ‘aanstichting’ 1614} afgeleid van middelnederlands aenleiden [geleiden, brengen, voeren], van aan + leiden.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

aanleiding ‘omstandigheid die iets ten gevolge heeft’ -> Fries oanlieding ‘omstandigheid die iets ten gevolge heeft’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

aanleiding* omstandigheid die iets ten gevolge heeft 1614 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut